Para Mevzuları

ING Türkiye YouTube kanalındaki Para Mevzuları serimizin ilk videosu ile yayındayız.

Ipsos iş birliği ile 10 yıldır gerçekleştirdiğimiz Tasarruf Eğilimleri Araştırması’nın sonuçlarını Prof. Dr. Sadi Uzunoğlu ile yorumluyoruz. 

Bu araştırmada, kişilerin gelir ve tasarruf düzeylerindeki değişimleri, tercih edilen tasarruf araçlarını, kişilerin birikim tercihlerini, ülke olarak tasarruf konusundaki oranlar inceliyoruz. 

ING Mevduat ve Yatırım Ürünleri Direktörü'nün de sonuçları değerlendirildiği seride Tasarruf Eğilim Araştırması’nın ışığında ülkenin ve bireylerin ikinci çeyrek tasarruf durumu yorumlanıyor. Prof. Dr. Sadi Uzunoğlu tasarrufu, gelirin harcanmayan kısmı olarak yorumluyor. Tasarrufu olan bireylerin tasarruf yapma gerekçelerinin ise birden fazla olduğundan bahsediyor. Kişilerin yüksek oranda geleceği için, çocukları için, beklenmedik durumlar için tasarruf yaptıkları ise araştırma sonucu olarak karşımıza çıkıyor. 

Tasarruf Eğilimleri Araştırması'nın detaylı raporu için tıklayın.  
Geçmişe yönelik raporları inceleyebileceğiniz Tasarruf Eğilimleri sitesine gitmek için tıklayın.
 Tasarruf Eğilimleri Araştırması’nın sonuçlarını Prof. Dr. Sadi Uzunoğlu yorumuyla izlemek için tıklayın.

Tasarruf Eğilimleri Araştırması'nı niçin yapıyoruz?

Ülkemizde, tasarruf oranı bakımından dünyada alt sıralarda yer alıyor. Öte yandan yüksek oranlı sürdürülebilir büyüme için iç tasarruf oranlarının artması gerektiği biliniyor. Tasarruf artışını teşvik etmek için çeşitli ekonomik tedbirler tartışılıyor, bazı uygulamalar devreye sokulmaya çalışılıyor. Bu süreçte tasarruflarla ilgili veri ihtiyacı da artıyor. TÜİK’in özellikle son yıllarda ekonomik konularla ilgili istatistik üretiminde ciddi gelişmeler sağladığı açık. Bununla birlikte tasarruf eğilimleri ve tasarruf düzeyi hakkında yeterince bilgi sahibi olduğunu söylemek zor. T.C. Merkez Bankası ve BDDK tarafından yayınlanan bankacılık sistemi içindeki tasarruflara ilişkin veriler önemli bir boşluğu doldurmakla birlikte, ülkemizdeki ‘ortalama birey‘in geliri ve tasarrufları arasındaki ilişkiyi bir trend olarak izlemek, bu konudaki araştırmacılara ve politika yapıcılara katkı sağlayacaktır. İşte bu araştırmayla, ülkemizdeki ‘ortalama birey‘in tasarruf yapıp yapmadığı, tasarruf yapma veya yapmama nedenleri, en çok kullanılan tasarruf araçları, bireysel gelirler, aylık tasarruf oranı ve nakte dönüştürülebilir tasarruf miktarı 3’er aylık bazlarda düzenli olarak incelenmektedir. Amaç, ülkemizde tasarruflarla ilgili bilgi ihtiyacına katkı sunmaktır.

Tasarruf Nedir?

Tasarruf, sözlük anlamı itibariyle “sarf edilmeyen” anlamına gelmektedir.
Bu araştırma kapsamındaki TASARRUF ise şu kalemleri içermektedir:
  • Bankalarda duran TL veya döviz cinsinden vadeli hesaplar
  • Bankalarda ve/veya aracı kurumlarda duran hisse senedi, hazine bonosu, devlet tahvili gibi menkul değerlerin parasal tutarı
  • Bankalarda duran yatırım hesapları ve katılım fonları
  • Bireysel emeklilik fonları
  • Bankalarda vadesiz hesapta / likit fonda TL veya döviz cinsinden duran miktarın o ay içinde harcanma yan/harcanmayacak bölümü
  • Cüzdan, kasa, yastık altında duran paranın (döviz, altın dahil) o ay içinde harcanmayan/ harcanmayacak bölümü

2021 2. Çeyrek Sonuçları

Tasarruf sahipliği oranı 2021 yılının ikinci çeyreğinde bir önceki dönem ile benzer seviyede olup %18,3 değerindedir.

Tasarruf sahiplerinin yaş dağılımı incelendiğinde 35-44 yaş grubunda 6 puanlık (%18 vs %24) artış söz konusu. Buna karşın en belirgin düşüş ise 45 yaş üstünde görülüyor (%34 vs %26).


Yakın gelecekte tasarruf yapmayı planlayanların oranı bir önceki döneme göre 2 puan artmıştır (%37,5 vs %39,6). Bu kitle içinde «gelecek 3 ay içerisinde» tasarruf yapacağını belirtenlerin oranı %13’tür.

Çocuksuz ve çocuklu bireylerin tasarruf sahipliği oranları arasındaki fark 2021 ikinci çeyrek dönemde azalmış ve 5 olmuştur (21 vs 16). Bu fark geçmiş son 2 çeyrekte 11-12 seviyesinde idi. Çocuklu bireylerdeki tasarruf sahipliği 2 puan artmış (%14 vs %16) çocuksuz bireylerde ise 5 puan gerilemiştir (%26 vs %21).

Tasarruf sahibi olanlar içerisinde düzenli tasarruf yapanların oranında az da olsa bir düşüş söz konusudur (%72 vs %69). Gelecek 3 ay içinde tasarruf yapmayı düşünenlerin oranında ise %53’ten %41’e önemli bir düşüş görülmüştür.


Tasarruf yapma gerekçeleri arasında «geleceğe yatırım» unsuru liderliğini yine sürdürüyor (%50). Diğer unsurlar arasında en dikkat çekici değişim “çocuklarım için” ” unsurundaki 5 puanlık artış (%20 vs %25) ve “beklenmedik durumlara karşı güvence olması için” unsurundaki %16’dan %13’e gerilemedir.

Geleceğe yatırımın alt gerekçeleri içerisinde ilk sırada yer alan “kimseye muhtaç olmamak için” unsurunda 2 puan düşüş söz konusu (%53 vs %51). İkinci sıradaki “emekliliğimde/yaşlılığımda zor durumda kalmamak” unsuru ise bir önceki çeyreğe göre artmıştır (%26 vs %31). Üçüncü sıradaki “ev aldım/alacağım” unsurunda ise 5 puanlık bir düşüş gözleniyor (%26 vs %21).


“Beklenmedik durumlara karşı” tasarruf yapanlar içinde “ani sağlık sorunları için” unsurunda %45’ten %41’e gerileme söz konusudur. 

“Çocukları için tasarruf yapanların” alt gerekçeleri arasında “çocuklarımın geleceğine yatırım” unsuru 4 puanlık artışla ilk sırada yer almaktadır (%53 vs %57). 2021 ilk çeyreğe kıyasla “çocuklarımın eğitim masrafları için” yanıtı verenlerde önemli bir düşüş görülmektedir (%65 vs %45).

Tasarrufu olanların tasarruf araçları tercihleri arasında ikinci çeyrekte “Yastık altı altın ve nakit” ve «kripto para» tercihinde bir önceki döneme kıyasla yükseliş görülmektedir. 

Genel olarak tasarrufu olmayan bireylerin, şayet tasarrufu olsaydı tercih edecekleri araçların başını yine “yastık altı altın ve nakit” çekiyor. Bunu, %25’lik oranla “sistem içi altın” takip ediyor.