Ekonomi ve bankacılık terimler sözlüğü

Ekonomi ve bankacılık terimleri sözlüğü

• Arbitraj: Fiyat farklarından yararlanmak amacıyla, aynı varlığın farklı piyasalardaki veya farklı zamanlardaki fiyat farklılıklarından kar elde etme işlemi.
• Açığa satış: Sahip olunmayan bir varlığın ödünç alınarak satılması ve daha düşük bir fiyattan geri alınarak kâr elde etmeyi amaçlayan işlem.
• Amortisman: Bir varlığın ekonomik ömrü boyunca değer kaybının maliyet olarak dağıtılması.
• Borsa: Hisse senetleri, bonolar gibi finansal enstrümanların alım satımının yapıldığı organize piyasalar.
• Beta katsayısı: Bir yatırımın piyasa riskine olan duyarlılığını ölçen bir göstergedir.
• Cari hesap: Uluslararası ticaret işlemlerinden doğan gelirlerin ve giderlerin kaydedildiği hesap.
• Call opsiyonu: Belirli bir varlığı önceden belirlenen fiyat üzerinden belirli bir tarihte alma hakkı.
• Diversifikasyon: Yatırım riskini azaltmak amacıyla portföyde farklı varlık türlerine yatırım yapma stratejisi.
• Deflasyon: Genel fiyat seviyesindeki sürekli düşüş.
• Dalgalı kur: Bir ülkenin para biriminin serbestçe piyasa koşullarına göre değer kazanıp kaybetmesi.
• Ekonometri: Ekonomik teorilerin, matematiksel modeller ve istatistiksel yöntemler kullanılarak test edilmesi ve nicel analizi.
• Endeks: Belirli bir piyasa, sektör veya varlık sınıfını temsil eden bir dizi hisse senedinin performansını ölçen gösterge.
• Eğilim: Piyasa fiyatlarının belirli bir yönde sürekli hareket etme eğilimi.
• Faiz: Borç verilen paranın kullanımı için alınan ücret veya bir mevduata ödenen karşılık.
• Fon yöneticisi: Yatırım fonlarını yöneten, varlıkların alım satım kararlarını veren kişi veya kurum.
• Gayrimenkul Yatırım Ortaklığı (GYO): Gayrimenkullere veya gayrimenkul projelerine yatırım yapan, yatırımcılara pay senetleri aracılığıyla yatırım imkanı sunan kuruluşlar.
• Gelir tablosu: Bir işletmenin belirli bir dönemdeki gelirlerini, giderlerini ve net karını gösteren mali tablo.
• Halka arz: Bir şirketin hisse senetlerinin ilk defa genel yatırımcılara satışa sunulması.
• Hedge: Finansal riskleri azaltmak veya ortadan kaldırmak amacıyla yapılan işlemler.
• Hisse başına kâr: Bir şirketin net kârının, hisse senedi sayısına bölünmesiyle elde edilen değer.
• İşlem hacmi: Bir finansal piyasada belirli bir zaman aralığında gerçekleştirilen alım-satım işlemlerinin toplam miktarı.
• Jeopolitik risk: Politik kararların veya olayların finansal piyasalar üzerinde oluşturduğu risk.
• Kaldıraç: Borç kullanarak yatırım yapma veya var olan yatırımın getirisini artırmaya yönelik kullanılan yöntem.
• Kur riski: Yabancı para birimleri arasındaki değişim oranlarının zaman içindeki dalgalanmalarından kaynaklanan finansal risk.
• Kriptopara: Merkezi bir otoriteye bağlı olmaksızın, kriptografi kullanılarak güvenliği sağlanan ve işlem kaydı için blockchain teknolojisi kullanan dijital veya sanal para birimi.
• Likidite: Bir varlığın hızlı ve kolay bir şekilde piyasa fiyatına yakın bir değerle nakde çevrilebilme kapasitesi.
• Lot: Finansal piyasalarda işlem gören bir varlık miktarı birimidir ve genellikle alım satım işlemlerinde standart büyüklükleri ifade eder.
• Maliyet ortalaması: Belli bir dönemde satın alınan varlıkların toplam maliyetinin, toplam alınan varlık miktarına bölünmesiyle elde edilen ortalama birim maliyet.
• Net aktif: Bir şirketin ya da yatırım fonunun toplam varlıklarından toplam yükümlülüklerinin çıkarılmasıyla elde edilen değer.
• Nominal değer: Bir finansal enstrümanın üzerinde yazılı olan ve ihraççı tarafından ödenmesi taahhüt edilen değer.
• Nakit akışı: Bir işletmenin belirli bir dönemdeki nakit giriş ve çıkışlarının toplamı.
• Opsiyon: Belirli bir varlığı önceden belirlenen bir fiyattan almak veya satmak hakkı veren, ancak yükümlülüğü olmayan finansal sözleşme.
• Ortaklık: İki veya daha fazla kişinin veya kurumun, belirli bir iş veya proje için kaynaklarını ve çabalarını birleştirmesi.
• Portföy yönetimi: Yatırım hedeflerine ulaşmak için varlıkların seçimi, tahsisi ve sürekli olarak gözden geçirilmesi süreci.
• PE oranı (Fiyat/Kazanç Oranı): Bir şirketin hisse başına piyasa fiyatının, hisse başına kazancına oranı.
• Piyasa değeri: Bir şirketin toplam hisse sayısının, mevcut hisse başı piyasa fiyatı ile çarpılmasıyla elde edilen değer.
• Risk yönetimi: Finansal risklerin tanımlanması, değerlendirilmesi ve bu risklere karşı stratejilerin uygulanması süreci.
• Rezerv: Beklenmedik durumlar için ayrılan veya saklanan finansal kaynaklar.
• Risk toleransı: Bir yatırımcının veya kurumun, yatırım kayıplarına karşı duyduğu rahatsızlık seviyesi ve bu kayıpları tolere etme kapasitesi.
• SWAP: İki tarafın, önceden belirlenen şartlar altında, finansal enstrümanların nakit akışlarını veya başka finansal varlıkları takas etmeyi kabul ettiği sözleşme.
• Sermaye piyasası: Uzun vadeli fonların arz ve talebinin karşılandığı finansal piyasalar.
• Sabit kur: Bir ülkenin para biriminin, başka bir ülke para birimi, altın veya bir değer ölçüsüne sabitlendiği döviz kuru rejimi.
• Teknik analiz: Geçmiş piyasa verileri ve fiyat hareketlerinin incelenmesi yoluyla gelecekteki piyasa eğilimlerini tahmin etme yöntemi.
• Türev araçları: Temel alınan bir varlığın fiyat hareketlerine bağlı olarak değeri belirlenen finansal sözleşmelerdir. Vadeli işlemler, opsiyonlar, swaplar ve forwardlar türev araçlara örnek olarak gösterilebilir. Bu araçlar, risk yönetimi, spekülasyon ve arbitraj amacıyla kullanılır.
• Uzun pozisyon: Bir yatırımcının, fiyatların yükseleceği beklentisiyle bir varlık satın alması durumudur. Uzun pozisyon almak, yatırımcının ilgili varlıktan kar elde etme umudunu ifade eder.
• Uzlaşma fiyatı: Vadeli işlem ve opsiyon piyasalarında, bir işlem gününün sonunda belirlenen ve tüm kar/zarar hesaplamalarının yapıldığı fiyattır.
• Volatilite: Bir varlığın fiyatındaki dalgalanma derecesini veya fiyatının ne kadar hızlı değişebileceğini ifade eder. Yüksek volatilite, fiyatların kısa sürede büyük oranlarda değişebileceğini gösterirken, düşük volatilite daha az fiyat değişikliği anlamına gelir.
• Varlık: Bir bireyin veya kuruluşun sahip olduğu değerli her şeyi ifade eder. Varlıklar, nakit, hisse senetleri, bonolar, gayrimenkul ve diğer maddi veya maddi olmayan değerler olabilir.
• Vade: Bir borcun, opsiyonun veya finansal sözleşmenin sona erme tarihidir. Vade tarihi, sözleşmenin şartlarının yerine getirilmesi gereken son günü belirtir.
• Yatırım fonu: Yatırımcıların paralarını toplayıp, bu parayı hisse senetleri, tahviller ve diğer finansal enstrümanlarda çeşitlendirerek yatırım yapan bir finansal araçtır. Yatırım fonları, bireysel yatırımcılara risklerini dağıtma ve profesyonel yönetim altında yatırım yapma imkanı sunar.
• Yield (Verim): Bir yatırımın belirli bir dönem içinde ürettiği getirinin yüzdesel ifadesidir. Yield, genellikle yatırımın maliyeti veya mevcut piyasa değeri üzerinden hesaplanır.
• Zarar durdur (Stop Loss): Yatırımcıların zararlarını sınırlamak amacıyla belirledikleri bir emir türüdür. Bu emir, belirlenen bir fiyat seviyesine ulaşıldığında otomatik olarak yatırımın satılmasını sağlar.
• Zorunlu karşılık: Bankaların, mevduat ve diğer yükümlülüklerinin bir kısmını merkez bankasında nakit olarak veya belirlenen varlıklar şeklinde tutmaları gereken miktar. Bu, finansal sistemin likidite ve istikrarını sağlamak amacıyla uygulanır.
• Zaman değeri: Paranın zamanla değişen değerini ifade eder. Bu kavram, bir miktar paranın bugünkü değerinin, gelecekte aynı miktar paranın değerinden farklı olacağı fikrine dayanır. Zaman değeri, yatırım kararlarında ve finansal analizlerde önemli bir faktördür.